Биздин үй

islam00
  • 04 Кулжа 2017
  • 0
  • 1259

Сиздин үй кандай үй, исламий үйбү?

“Сиздин үй исламий үйбү?” Кызык суроо. Мындайда ар бирибиз: “Албетте, менин үйүм исламий үй болбогондо кандай дейсиз! Үй бүлөдө баарыбыз мусулманбыз, андыктан биздин үй- демек исламий үй!”-деп дароо жооп берээрибиз бышык. А эгер сиздин үй “исламий” экенине анчалык ишене бербесеңиз, исламий үйгө тете критерийлерди санап берели.




«Аллах үйлөрүңөрдү турак-жай кылып койду» (Куран, 16:80)



Жакшы жубай/күйөө
 
Көптөгөн хадистерде канткенде татыктуу, ымандуу өмүрлүк шерик тандоо керектиги тууралуу акыл, кеңештер айтылат. Ал кеңештин өзөгүндө: ыйманга бекем эркек же аял гана шеригин сөзсүз бактылуу кыла алаары, мындай түгөйлөр бакубат, бактылуу үй бүлө курууга мүмкүнчүлүгү өтө жогору экендиги камтылган. Ыймандуу түгөйлөр –исламий үйдү бекем кармап турчу пайдубал кызматын аткарат.
 

Динди бекем карманган үй бүлөлүк мамиле
 
Дин бекем карманган үй бүлөлөрдө жубайлар экөө тең өзүнүн үйдөгү ордун, ролун жакшы билишип, башкаларга да боорукерлик менен мамиле кылып, алардын өйдө-ылдыйына чын пейилден күйүшөт. А бирок бул да жетишсиз. Андай  үй бүлөдө дин өзгөчө орунда туруп, ыйманды бекемдөөдө бир бирине колдоо көрсөтүшөт, Аллаха сыйынууда шарияттык эрежелерди так өзүндөй кынтыксыз аткарып, зарыл болгон учурда катачылыктарын жумшак оңдоп, Куранды тез-тез окуп турууну адатка айлантышат.  Ал үйдө исламий китептер көп окулуп, тахажуд намаздарына да турушуп, адамдарга кайрымдуулук, жакшылык кылууда, ыймандуу досторду табууда бир бирине жардам берип, кыскасы, жакшыга үндөгөн, жамандан тыйган адатка умтулушат.
 
Ыйман кээде күчтөнүп, а кээде алсызданып турчу нерсе, андыктан дайыма өзүңуздөгу ыймандын бекем болушуна маани берип, шеригиңиздеги ыйманга да көз салып туруу  өтө зарыл милдет.
 

Үй - Аллахты эстөө жайы
 
Аллахты унутпай эстеп туруунун ар кыл формалары бар: жүрөгүңүз менен же оозуңузду кыбыратып, намаз окуу аркылуу, Куран окуп же аят,хадис, тавсирлерди жаттоо жолу менен, ар убак зикир кылуу, исламий темада талкуу кылуу, исламий адабияттарды окуу деген сыяктуу варианттар көп. Негизгиси, жогорудагынын баарын үзгүлтүккө учуратпай, бир баштап, бир таштап койбой дайыма аткарчу  адатка айлантуу керек, ошондо гана ал үйгө дайыма периштелер байырлап, Аллахтын ыраазычылыгын сыйдырып турушат.
 
Пайгамбар (САВ) мынтип айткан:
 
“Аллах дайыма эстелип турган үй менен такыр эстелбей турган үйдүн айырмасы – тирүү адам менен өлгөн адамга окшош” (Муслим)
 

Үй - сыйынуу  жайы
 
Мусулмандын үйү сыйынуу жайына айланууга тийиш. Өз убактысында намаз окулуп, мүмкүн болсо ал намазга үй бүлө мүчөлөрүнүн баары катышып, жамаат менен окулганы дурус. Намаз окула турган бөлмө таза, тыкан, бала-чака кирип чачып-булгабаган, башка нерсе кылбаган жер болушу керек.
 
Пайгамбар (САВ) мынтип айткан:
 
“Үйдө өз эрки менен окулган намаз, өз эрки менен окулган жамаат намаздан артык, так эле ошол сыңар, сөзсүз түрдө жамаат менен окулчу эркектин намазы, үйдөгү окулган намазга караганда мыктыраак” (сахих аль-Джами).
 
Бул хадистин мааниси, мечиттеги сыйынуу мүмкүнчүлүгүнөн тышкары үйдө да сыйынуу жайы түзүлүшү керек деген мазмунду билдирип жатат.
 
 
Үйдө  “Аль-Бакара” жана “Аль-Курси” аяттары окулуп турганы  жакшы
 
Аллахтын Элчиси (Ага тынчтык болсун) мынтип айткан:
 
“Үйүңөрдө “Аль-Бакара” сүрөсүн окуп тургула, анткени бул сүрө көп окулган үйгө шайтан жолобойт”.
 
Мындан тышкары Пайгамбар (САВ):
 
“Жатаарда “Аль-Курси” аятын окуп жаткыла”. Ошондо Аллах силердин коргоочуңар болуп, таң атканга чейин жаныңарга бир да шайтан жолобойт” (Бухари)
 


Үйрөтүп-окутуу 
 
Эн ириде бул -  үй бүлөнүн кожоюну, атанын милдетине кирет. Үйдөгүлөрдүн туура жол, туура багыт менен кетүүсүнө ал жоопкер, жакшылык кылууга үндөп, жамандыктан тыйып туруу атанын башкы милдеттеринин бири. Диний багытта такай таалим алып, окуп-үйрөнүп туруу үй бүлөнүн бардык мүчөлөрү үчүн милдеттүү болушу кажет, анткени ошенткенде гана  ыймандын өнүгүп-өсүүсүнө негиз болот.
 
Үй – исламдын ар кыл кыйырларын, аспектилерин иликтеп, окуй турган, үйдөгүлөрдүн баарын пайда алып келе турган  ийрим, кружок сыяктуу болгону жакшы. Андай ийримде өзгөчө балдарга маани берүү зарыл, себеби, өмүр бою кишини багыттап турчу турмуштук жол – бала чактагы алган таалимден, тарбиядан башталат.
 

Исламий китепкана
 
Үйдө  исламий багыттагы китеп болобу,видео же аудио материалбы айтор исламды үйрөнүүгө карата  бардык материалдардын турганы сонун. Болгону ал материалдар ишенимдүү булактардан экени анык болушу керек жана ал маалыматтар үй бүлө мүчөлөрүнүн жаш курагына жараша , ар кыл интеллекуталдык алкакта , ары кызыктуу, ары салмактуу  болууга тийиш.
 
Аны менен бирге, Курандын тилинде, араб тилиндеги материалдар да үйдөгү китепканадан орун алып, үй бүлө мүчөлөрүнүн баары ал тилди билсе, үйрөнсө жаман болбойт.
 
Китептер ар кыл тематикада болуп, алардын баары системалаштырылып, алып окууга оңой жерде жайгашканы дурус. Куран аяттары, лекциялар, баяндар, балдар үчүн икаялар, дубалар, исламий этикеттер менен жазылган нашиддер (ыргактар) камтылган аудио, видео материалдардын көлөмү канчалык көп болсо ошончолук жакшы.  Китепканадагы ал байлыктар жөн гана тура бербестен, үйдөгүлөр аны колдонуп, окуп үйрөнүүнү туруктуу адатка айландырып, ошол эле учурда аларды досторго, тааныштарга берип, үйрөтүп туруу ашыкча болбойт.
 

Мухаммед (САВ) Пайгамбарды үлгү тутуу
 
Мухаммад Пайгамбар (САВ) мынтип айткан:
 
 «Акыйкатта, эгер  Аллах кайсы бир үйдөгүлөргө жакшылык каалаган болсо, алардын мамилелеринде жумшактык берет» (Ахмад).
 
Андан тышкары мынтип айтканы да бар:
 
«Акыйкатта Аллах Жумшак,  Ал Жумшактыкты жакшы көрөт. Ал жумшактык менен берет, катуулук менен бербейт» (Муслим).
 
Пайгамбардын (САВ)  үй бүлөсүнө жасаган жумшак, мээрбан мамилеси тууралуу көптөгөн мисалдар бар, так ошондой адатты ар бирибиз өзүбүзгө сиңирели. Пайгамбар (САВ) жубайынын жумшак, сүйүктүү шериги, балдардын мыкты атасы болгон,  а турсун аялдарына өзү кошулуп жардам берип, үй тиричилигине көмөк кылуудан тартынган эмес. Пайгамбарды (САВ) бул жагынан туурап, аны үлгү тутсаңыз, анда үйүңүзгө тынчылык алып келип,  чыныгы бейпил, куунак жайга айлантасыз.
 

Эрежелерди сактоо

Үйдө үй бүлөлүк сырларды сактоо, бөлмөгө кирээрде уруксаат суроо,  бөтөн үйлөрдү аңдып карабоо, айрым бир белгилүү учурларда балдарга ата-энесинин бөлмөсүнө кирүүгө уруксаат кылбоо сыяктуу  эрежелер үйдө бекем сакталууга тийиш. Күйөөсү үйдө болбогон учурларда жубайы ээн , жалгыз түнөбөшү керек, анткени күйөө кайсы бир жакта сапарда жүрсө, ал өзү гана эмес, үйүндөгү аялы да бала-чакасы менен жалгыз калып коргоозсуз, жардамсыз калышат эмеспи.     
 
 
Конокко ыйманы бек, көп пайдалуу маалыматтарды айткан кишилер келсе..
 
«Эгем! Мени, ата энемди, менин үйүмо ыйманы менен киргендерди , момун эркектер менен момун аялдарды кечире көр» (Куран, 71:28).
 
Үйүбүзгө  жакшы кишилер келсе алар менен сүйлөшүү, аңгемелешүүнүн өзу үйгө кут, береке алып келет.  Демейде андай жакшы кишилер, пайдалуу темада майнаптуу сүйлөп, үйдөгүлөргө пайдалуу, керектүү, келечектүү маалыматтарды айтышат. Ошондуктан ар убак Аллахтан  бизге жакшы  таасирин тийгизе турган ымандуу, абийирдүү досторду жолуктур деп дуба кылалы.
 
Пайгамбар (САВ) мынтип айткан:
 
«Сени менен бирге динге бекем адамдан бөлөк киши жүрбөсүн, сенин тамагыңды кудайдан корккон момундан башка киши жебесин!» (Абу Дауд, Тирмизи).
 

 
Күнөөдөн оолак болуу
 
Телевидение (билим берүүчү, таалим-тарбия багытындагы программаларды эске албаганда) жана делебени козгоочу, маанисиз, мазмунсуз дангесе музыканын үйдө болбогону жакшы. Үйдү кандайдыр тирүү жандыктардын  сүрөттөрү, айкел, статуя сыяктуу  бир жасалгалар менен кооздобой, андайлардан алыс эле жашаган оң. Кооздойт десе, үйдү ашкел-ташкел кылып ашыкча кооздуктарды илип, жабыштыруу да  туура эмес. Үйдүн короосуна, а турсун төргө чейин ит асырап баккан адаттан да алыс эле болуңуз.  Тамеки чеккен адат болсо,  бул өнөкөт ташталсын. Телефон менен сүйлөшкөндө да адептүүлүк сакталуусу зарыл, эгер ал сүйлөшүү кандайдыр пайдалуу болсо мейли, зыяндуу  (бирөөлөрдү ушактоо, жамандоо) сүйлөшүүлөрдүн  такыр кереги жок. Үйгө коноктор келгенде, эркектер өзүнчө бөлмөдө, аялдар өзүнчө бөлмөдө олтурушсун.  Мусулмандар мүмкүн болушунча үйгө оопасыз балакет алып келчү жоруктардан, адаттардан, жаман нерселерден өзүн оолак кармашканы оң.
 

Үйдүн жайгашуусу жана пландоо
 
Эгер мусулмандардын үйү мечитке жакын жайгашкан болсо, эркек адам  ар убак намаздарга үзбөй барып, үй бүлөсү менен чогуу  баяндарга, ийримдерге, диний жыйындарга барып турганы мыкты жол. А болбосо, мусулмандар көп жайгашкан аймакты иликтеп билип, ал жамаат менен жакындан байланышып турган да жакшы. 
 
Кандай болгон чакта да, динди окуп үйрөнүүдө коло-коңшулардын абалына да бир көз салып коюу керек, бузулган, адеп-ахлактан алыс жолдогу үй бүлөлөр менен катышуудан алыс болуу кажет.
 
Үйдө   коопсуздук жагына да көңүл бөлүнүп, гигиеналык талаптарга жооп бере  тургандай болушу зарыл.
 
Аллах (Ага мактоолор болсун) баарыбызды туура жолго салсын, жолубузду жеңил кылсын. Амин.
 


Маалымат булагы:  Muslim Village

Кыргызчага которгон: Islamlife.kg
 
 
 
 
 

 

Facebook Пикир